Firmy i instytucje

Od ponad pięciu lat polska kinematografia rozwija się coraz dynamiczniej. Powstaje więcej filmów, które ogląda coraz więcej widzów. Produkcją filmową zajmuje się już około stu firm.

 

Większość firm producenckich powstała jeszcze w ubiegłej dekadzie (Apple Film Production, STI Studio Filmowe, Filmcontract, ATM) ale wciąż pojawiają się nowe. Tylko w ostatnich latach zostały założone takie firmy jak Paisa, Gremi, Aurora, Skopia Film czy Otter Films. W  2008 roku zostało utworzone Studio im. Andrzeja Munka zajmujące się produkcją filmów młodych twórców, a także kierowana przez Małgorzatę Szumowską filia duńskiej Zentropy Larsa von Triera.

Specjalności producentów

Najwięksi polscy producenci, tacy jak Opus Film, Akson Studio czy WFDiF, produkują od 4 do 6 filmów rocznie. W ostatnich latach na rynku filmowym widać coraz wyraźniejszą specjalizację w produkcji. Istnieją producenci skupiający się na współpracy z podmiotami zagranicznymi (np. Yeti Films), zajmujący się głównie dokumentem (Contra Studio, Eureka Media, Kalejdoskop, Otter Films), czy kinem popularnym (Van Worden, MTL MaxFilm). Animacje produkują m.in. SE-MA-FOR i Studio Miniatur Filmowych w Warszawie.

Studia i wytwórnie filmowe

Ważną rolę pełnią nadal Studia Filmowe (dawne Zespoły Filmowe), takie jak Kadr, Zebra, Tor, OKO, Kalejdoskop, Kronika czy Perspektywa. Wciąż należą one do najaktywniejszych producentów na rynku. Prężnie działają również Wytwórnia Filmów Fabularnych i Dokumentalnych w Warszawie, Wytwórnia Filmów Oświatowych i Programów Edukacyjnych w Łodzi a także pierwsza w powojennej Polsce niepaństwowa wytwórnia Alvernia Production, która stała się współproducentem wielu międzynarodowych koprodukcji. Postprodukcją i rekonstrukcją cyfrową filmów zajmują się takie studia jak The Chimney Pot, TPS i Propaganda.

Ile kina z telewizji?

Od wielu lat producentem filmów oprócz prywatnych firm jest Telewizja Polska. W ostatnim czasie jednak jej współudział we wspieraniu polskiej kinematografii znacznie zmalał. Aktywne w roli producentów są także telewizje komercyjne - TVN i Polsat, które skupiają się na serialach i wysokobudżetowych filmach skierowanych do masowej widowni.

Dystrybutorzy filmowi

Na polskim rynku dystrybucyjnym dominują przedstawiciele studiów hollywoodzkich, takich jak UIP, Forum Film (Buena Vista International), Imperial CinePix (20th Century Fox) i Warner Bros.

 

Oprócz nich działa także kilkunastu liczących się rodzimych dystrybutorów filmowych. Wielu z nich korzysta z dotacji Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej na rozpowszechnianie polskich filmów i  produkcję kopii filmowych. Do najbardziej aktywnych spośród nich, którzy dystrybuują polskie i zagraniczne filmy, należą ITI Ciemna, Kino Świat, Monolith Films, Spi, Vivarto, Best Film, Gutek Film, Vision Film, Forum, Film Poland, a także Against Gravity, który jest wiodącym dystrybutorem kina dokumentalnego.

Małe kina się bronią

W prawie wszystkich średnich i dużych polskich miastach pojawiły się multipleksy, które generują największe zyski ze sprzedaży biletów i zagrażają kinom studyjnym. Małe kina, przeważnie jednosalowe, koncentrują się na promowaniu kina artystycznego. Pomaga im w tym uczestnictwo w sieci Europa Cinemas oraz w wspieranej przez PISF Sieci Kin Studyjnych i Lokalnych. Szansą dla małych kin, aby konkurować z zaawansowanymi technicznie multipleksami, jest możliwość uzyskania od maja 2011 dotacji na zakup projektorów cyfrowych ze środków Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w ramach Programu Operacyjnego Rozwój kin.

Deszcz festiwali

Co roku odbywa się w Polsce kilkadziesiąt festiwali filmowych - dużych i małych. I co roku powstają nowe. Do najważniejszych należą Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni - największy coroczny przegląd polskiej kinematografii, Warszawski Festiwal Filmowy, Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych Plus Camerimage w Bydgoszczy, Krakowski Festiwal Filmowy -promujący głównie dokument i animację, Międzynarodowy Festiwal Filmowy Era Nowe Horyzonty we Wrocławiu oraz największy międzynarodowy przegląd sztuki dokumentu w Polsce – Planete Doc Film Festival.

Fundusze jak grzyby po deszczu

Finansowaniem produkcji filmowej oraz upowszechnianiem polskich filmów zajmuje się przede wszystkim PISF. Od 2008 roku środki na produkcję filmową można pozyskać także od Regionalnych Funduszy Filmowych, które powstają jak grzyby po deszczu w kolejnych miastach Polski. Obecnie aktywnie działa aż 11 Regionalnych Funduszy Filmowych: w Łodzi, Poznaniu, Lublinie, Katowicach, Krakowie, Szczecinie, Gdyni, Gdańsku, Wrocławiu, Kielcach, Warszawie. Planowane jest utworzenie dwóch kolejnych w Białymstoku i w województwie kujawsko-pomorskim.

Instytucje filmowe

Oprócz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej do ważnych instytucji naszej kinematografii należy Filmoteka Narodowa, która ma jedne z największych w Europie zbiorów taśm filmowych i archiwaliów. Działające od 1966 roku Stowarzyszenie Filmowców Polskich jest największą w Polsce organizacją skupiającą twórców filmowych. Krajowa Izba Producentów Audiowizualnych dba o ekonomiczne i prawne interesy środowiska producentów, a Narodowy Instytut Audiowizualny zajmuje się digitalizacją filmów i koordynuje program zachowania, rozbudowy i udostępniania cyfrowego dziedzictwa kulturowego. Związek Autorów i Producentów Audiowizualnych reprezentuje reżyserów, scenarzystów, operatorów obrazu, scenografów, kostiumografów, operatorów dźwięku, montażystów oraz producentów dzieł audiowizualnych.